Fjöl-læsi 21. aldarinnar

Nýlega lauk ég við að lesa bók Steve Wheeler Learining with ‘e’s: educational theory and practice in the digital age. Það er ekki oft sem ég óska þess að eiga eftir að lesa skólabækurnar mínar þegar ég hef lokið við þær. En það átti við um þessa bók. Um leið og ég lauk við hana langaði mig að byrja á henni aftur. Í stuttum og hnitmiðuðum köflum kemur Wheeler sér að kjarna kaflanna og fjallar á lifandi hátt um tækifærin sem felast í innleiðingu tækninnar í skólastarfi.

Í einum kafla bókarinnar fjallar Wheeler um áskoranir skólans við að efla stafrænt læsi nemenda. Hann bendir á að eins og annað innan tækninnar hafi stafrænt læsi þróast hratt og þess vegna er ekki auðvelt að halda í við þróunina. Í námskrám er jafnan stuðst við hefðbundnar skilgreiningar á læsi. En utan skólann tileinka nemendur sér nýja færni í stafrænu læsi. Það gera þeir með eigin notkun á samfélagsmiðlum í eigin snjalltækjum. Wheeler segir það ekki endilega vera slæmt vegna þess að færnin sem þarf að tileinka sér á nýjum miðlum búi notendur eiginlega til jafnóðum og þeir nýta sér miðlana. Þannig verður samskiptamenning hvers miðils til af þeim sem nýta sér hann. Og þar sem miðlarnir eru margir er enn og verður sennilega alltaf nokkuð á reiki hvaða samskiptamynstur eru viðeigandi á hverjum miðli fyrir sig. Þess vegna leggur Wheeler áherslu á að skólar ættu að einbeita sér að því að gera nemendur og kennara færa í að vera í stafrænni viðbragsstöðu (e. digitally ready). Að vera ávallt viðbúin því að kynna sér og nýta sér hvern miðil, samskiptamenningu hans og möguleika til miðlunar, náms og vaxtar. Þeir sem þjálfist í því geta talist vel læsir á stafræna miðla og muni geta fótað sig í flóknum stafrænum heimi framtíðarinnar. Aðrir muni eiga á hættu að verða óvirkir notendur eða í versta falla sitja eftir í þróuninni.

Í þessu samhengi reifar Wheeler tvö stig læsis í stafrænni viðbragsstöðu:

  • Tæknilæsi (e. technoliteracy) – að vera fær um að fikra sig áfram í notkun nýrra tækja og samskiptamiðla.
  • Fjöl-læsi (e. transliteracy) – að skilja og geta á ábyrgan og gagnrýninn hátt beitt mismunandi blæbrigðum tjáningarforma til að koma hugmyndum og nýrri þekkingu á framfæri á þeim miðlum sem nýttir eru; hvort sem um texta, myndir, myndbönd, hljóðskrár eða annað form er að ræða.

Viðurkennt er að tilkoma stafrænna samskiptamiðla var bylting frá því þegar netið bauð aðeins upp á upplýsingasíður þar sem ekki var hægt að eiga samskipti við þann sem skráði upplýsingarnar eða að deila þeim á eins einfaldan hátt og okkur er nú orðið tamt. Það er líka ljóst að lærdómur verður innihaldsríkari ef hann er í samskiptum og samstarfi við aðra. Wheeler bendir á að oft á dag eru nemendur okkar í samskiptum hver við annan og hafa á færi sínu samskiptareglur og menningu miðlanna sem þeir nýta sér. Og þessa færni hafa nemendur þróað á eigin spýtur með notkun miðlanna; án þess að formleg kennsla komi þar við sögu.

Að mati Wheeler skiptir það máli fyrir menntun til framtíðar að skólinn sýni þessum veruleika nemenda skilning og reikni með honum í námi þeirra. Þannig geti skólinn styrkt nemendur í að vera námsfúsir allt lífið. Það sem við nefnilega vitum fyrir víst um framtíðina er að hún mun alls ekki verða eins nútíminn. Nám nútíðarinnar verður því að að taka mið af því að nemendur geti til framtíðar lært á nýjar aðstæður, tæki og miðla. Þ.e. að efla fjöl-læsi þeirra.

Til að leggja áherslu á þennan þátt kaflans fjallar Wheeler um skrif Mark Federman og tengsl skrifanna við hæfni nemenda til að verða færir um að vera virkir og skapandi notendur nýrra miðla og upplýsinganna sem þeir gefa.

Færniþættir fjöl-læsis (e. Skills for learning 2.0)

Unnið eftir líkani Steve Wheeler (2015)

Samkvæmt skrifum Federman þarf sá sem vill nýta vefinn og miðla hans til að halda áfram að læra allt lífið í fyrsta lagi að kunna að nota vefinn og verkfæri hans til að búa sér til tengslanet, viðhalda því og styrkja. Hann þarf að vita hvar sérfræðiþekkinguna er að finna og hvernig hægt er að byggja upp tengsl við hana.

Til að læra allt lífið þarf líka að hafa færni til að finna samhengi fyrri þekkingar við nýja svo úr verði gagnlegur lærdómur. Í þessu sambandi er vitneskja um eigin námsstíl mikilvæg; að vita hvaða aðferð eða leið gagnast best til náms.

Í þriðja lagi er það ljóst að hreyfanleikinn sem tæknin færir okkur gerir heiminn flóknari og jafnframt fjölbreyttari en áður. Að hafa á færi sínu að nýta sér margbreytileikann til náms og nýsköpunar er einn af færniþáttum fjöl-læsis.

Að lokum er það ljóst að upplýsingarnar flæða um vefinn. Sá sem vill nýta sér þær og öðrum til gagns þarf að búa yfir færni til að flokka þær þannig að þær geti gefið merkingu í eigin þekkingarsköpun.

Þessi umfjöllun Wheeler leiddi huga minn að því hvort grunnskólinn sé almennt í stafrænni viðbragðsstöðu og geti þannig víkkað læsishugtak sitt svo það taki mið af fjöl-læsi 21. aldarinnar. Vissulega setja grunnþættirnir og hæfniviðmið aðalnámskrár tóninn fyrir fjöl-læsið. Þá stendur eftir hvort og þá hvernig kennurum tekst að nálgast viðfangsefni nemenda þannig að þau taki mið af því sem nemendur hafa þegar tileinkað sér af þáttum fjöl-læsisins (t.d. með notkun eigin snjalltækja) svo að þeir nái að þróa og efla fjöl-læsi sitt þannig að það gagnist þeim í þekkingarsköpun til framtíðar.

Í pallborði – með sjálfa framtíðina í hendi mér og hendi minni

Fjærverunni stjórnað í Ipadinum og fylgst með á TweetDeck í tölvunni.

Í dag fékk ég að vera þátttakandi í pallborði vorráðstefnu Miðstöðvar skólaþróunar við Háskólann á Akureyri. Þrátt fyrir að ég væri ekki stödd á Akureyri var mér það mögulegt með aðstoð tækninnar. Ég var viðstödd aðalfyrirlestrana og tók þátt í pallborðinu í gegnum Kristu. Krista er fjærvera sem Kennslumiðstöð Háskólans á Akureyri fóstrar og viðheldur. Til þess að hljóðið væri gott í pallborðinu var því varpað til ráðstefnugesta í gegnum Zoom fundakerfið. Rektor Háskólans á Akureyri nýtti líka það kerfi til að setja ráðstefnuna. Svo fylgdist ég auðvitað með því sem þátttakendur tístu undir myllumerki ráðstefnunnar #vísindi19. Til þess notaði ég TweetDeck. Með því verkfæri er auðvelt að fylgjast með mörgum myllumerkjum, senda og svara tístum og skilaboðum á Twitter.

Fyrir ráðstefnuna fengu þátttakendur pallborðsins sendar tvær spurningar. Þær koma hérna á eftir ásamt því sem ég punktaði niður í kringum þær.

Halda áfram að lesa

Hagnýt og nærandi fræðsla á menntabúðum #Eymennt

Í gær voru menntabúðir #Eymennt haldnar í fimmta sinn í vetur. Að þessu sinni voru þær haldnar í Þelamerkurskóla. Að vanda var dagskráin fjölbreytt. Það var hægt að kynnast:

Ég náði að fara á menntabúð í báðum lotum. Í þeirri fyrri fór ég til Bergmanns Guðmundssonar verkefnisstjóra í Giljaskóla og rifjaði upp og bætti við mig nokkrum Google viðbótum og kynntist tengslakönnunarvefnum Sometics. Einnig sýndi hann okkur vefsíðu sem hann hefur gert í Google Sites og inniheldur öll Orðarúnar prófin. Prófin hefur hann sett upp í Google Forms og bætt svarlykli við þannig að um leið og nemendur hafa svarað könnuninni er búið að vinna úr henni. Þetta framtak Bergmanns sparar kennurum bæði tíma og fyrirhöfn við að leggja prófin fyrir og að vinna úr þeim. Svo ekki sé minnst á pappírssparnaðinn.

Halda áfram að lesa

Fjölbreytni og fjöldi tækja skipta máli

Annar þáttur Bara byrja hlaðvarps er viðtal við Hans Rúnar Snorrason kennara í upplýsingatækni við Hrafnagilsskóla. Í viðtalinu ræddum við um breytingarnar sem hafa orðið í tækni og tækjakosti skólanna frá því að Hans Rúnar hóf kennslu. Við ræddum einnig um hvað það er sem heldur Hans Rúnari við efnið í starfsþróun. Hans Rúnar fylgist vel með þróuninni, bæði í tækninni og hvernig hún nýtist í kennslunni svo það er vel þess virði að gefa sér tíma til að hlusta á hann segja frá starfi sínu og ígrundaðrar afstöðu til notkunar á tækninni í skólanum.

Hans Rúnar miðlar starfsþróun sinni á blogginu sínu http://hansrunar.krummi.is/ og líka á Twitter @hansrunar

Góða skemmtun.

Við keyrum yfir Ísland – samþætting námsgreina

Íslandskortið fallega

Á dögunum rakst ég á mynd á Facebook af Íslandskorti. Kortið vakti athygli mína vegna þess að það þakti heilan vegg. Ég vissi líka að þarna væri eitthvað áhugavert á ferðinni af því að myndinni var deilt af kennara sem ég veit að er hugmyndaríkur í verkefnavali fyrir nemendur sína. Ég hafði samband við þennan kennara. Hún ásamt samstarfskonu sinni féllust á að koma í fyrsta viðtalið á Bara byrja hlaðvarpi og að leyfa mér líka að tala við nemendur þeirra um verkefnið. Þessar samstarfskonur eru Berglind Hauksdóttir og Anna Rósa Friðriksdóttir. Þær starfa saman sem umsjónarkennarar nemenda í 8.-10. bekk Þelamerkurskóla og af starfsreynslu minni með þeim veit ég að þær hafa nokkuð oft farið ótroðnar slóðir og út fyrir eigin þægindaramma í verkefnavinnu nemenda. Þetta verkefni er sannarlega engin undantekning frá því.

Í þessu fyrsta þætti Bara byrja vefvarps lýsa Berglind og Anna Rósa verkefninu og nemendur segja frá reynslu sinni. Í verkefninu eru námsgreinar samþættar og nemendur nota margs konar aðferðir við vinnslu þess og afraksturinn er í myndböndum, kynningum, texta og glærum. Það er eftirtektarvert hve fjölbreytt verkefnin eru og einnig verkfærin sem nemendur nýttu til að vinna þau. Notast var við mörg verkfæra Google, Imovie og smáforritið HP-Reveal.

Í þættinum benda Berglind og Anna Rósa á skjöl með verkefnalýsingu og matskvörðum. Þær voru svo vinsamlegar að deila þeim með hlustendum.

Hérna er verkefnalýsingin og hérna eru matskvarðarnir.

Og hérna fyrir neðan er fyrsti þáttur hlaðvarps Bara byrja.

Nýjungar sem leiða til breytinga

Þó að um þessar mundir margar færslur í mánuði fari ekki inn á Bara byrja þá er ekki þar með sagt að lítið eða ekkert sé verið að skrá. Skráningin fer helst fram í formi verkefna sem skilað er inn til kennara við Háskólann á Akureyri. Í vikunni fékk ég eitt þeirra til baka frá kennaranum og get því birt það hérna. Þetta var verkefni á námskeiðinu Menntun og upplýsingatækni og þar reyni ég að svara spurningunni: Hvaða nýjungar í upplýsinga- og tæknimennt hafa, að mati kennara, haft mest áhrif á skipulag kennslu þeirra?

Inngangur

Almennt er rætt um að 20. öldin og sú 21. séu aldir hinna mörgu nýjunga og hröðu breytinga. Meðal nýjunganna eru tækniframfarir sem má reikna með að hafi áhrif á skólastarf. Í þessu verkefni skoða ég hvernig nýjungar í upplýsinga- og tæknimennt hafa haft áhrif á skipulag kennslu. Rannsóknarspurningin sem leitað var svara við er:

Hvaða nýjungar í upplýsinga- og tæknimennt hafa, að mati kennara, haft mest áhrif á skipulag kennslu þeirra?

Tilgangur þessa verkefnis er að auka eigin skilning á því hvaða nýjungar í upplýsinga- og tæknimennt kennarar telja að hafi haft áhrif á skipulag kennslu þeirra. Sá skilningur ætti að gefa mér mynd af því hvað kennarar telja að gagnist þeim í kennslu og þá jafnframt nemendum þeirra í námi. Ég tel að meiri skilningur á viðfangsefninu auðveldi mér að stýra og styðja við skólastarf sem nýtir upplýsinga- og tæknimennt í námi.  

Til að leita eftir svörum við spurningunni skoðaði ég lesefni námskeiðsins sem snerti efni rannsóknarspurningarinnar ásamt öðru lesefni sem ég átti í fórum mínum. Einnig ég tók viðtal við kennara í upplýsinga- og tæknimennt. Sá kennari hefur langa og víðtæka reynslu og áhuga á notkun upplýsingatækni í skólastarfi.  Til viðbótar gerði ég stutta netkönnun meðal kennara í Facebook hópnum Upplýsingatækni í skólastarfi.

Halda áfram að lesa