Um Ingileif

Starfa sem skólastjóri Þelamerkurskóla í Hörgársveit og hef ánægju af því að skrá samantektir og hugleiðingar um skólastarf, matarstúss og aðra iðju.

Fjöl-læsi 21. aldarinnar

Nýlega lauk ég við að lesa bók Steve Wheeler Learining with ‘e’s: educational theory and practice in the digital age. Það er ekki oft sem ég óska þess að eiga eftir að lesa skólabækurnar mínar þegar ég hef lokið við þær. En það átti við um þessa bók. Um leið og ég lauk við hana langaði mig að byrja á henni aftur. Í stuttum og hnitmiðuðum köflum kemur Wheeler sér að kjarna kaflanna og fjallar á lifandi hátt um tækifærin sem felast í innleiðingu tækninnar í skólastarfi.

Í einum kafla bókarinnar fjallar Wheeler um áskoranir skólans við að efla stafrænt læsi nemenda. Hann bendir á að eins og annað innan tækninnar hafi stafrænt læsi þróast hratt og þess vegna er ekki auðvelt að halda í við þróunina. Í námskrám er jafnan stuðst við hefðbundnar skilgreiningar á læsi. En utan skólann tileinka nemendur sér nýja færni í stafrænu læsi. Það gera þeir með eigin notkun á samfélagsmiðlum í eigin snjalltækjum. Wheeler segir það ekki endilega vera slæmt vegna þess að færnin sem þarf að tileinka sér á nýjum miðlum búi notendur eiginlega til jafnóðum og þeir nýta sér miðlana. Þannig verður samskiptamenning hvers miðils til af þeim sem nýta sér hann. Og þar sem miðlarnir eru margir er enn og verður sennilega alltaf nokkuð á reiki hvaða samskiptamynstur eru viðeigandi á hverjum miðli fyrir sig. Þess vegna leggur Wheeler áherslu á að skólar ættu að einbeita sér að því að gera nemendur og kennara færa í að vera í stafrænni viðbragsstöðu (e. digitally ready). Að vera ávallt viðbúin því að kynna sér og nýta sér hvern miðil, samskiptamenningu hans og möguleika til miðlunar, náms og vaxtar. Þeir sem þjálfist í því geta talist vel læsir á stafræna miðla og muni geta fótað sig í flóknum stafrænum heimi framtíðarinnar. Aðrir muni eiga á hættu að verða óvirkir notendur eða í versta falla sitja eftir í þróuninni.

Í þessu samhengi reifar Wheeler tvö stig læsis í stafrænni viðbragsstöðu:

  • Tæknilæsi (e. technoliteracy) – að vera fær um að fikra sig áfram í notkun nýrra tækja og samskiptamiðla.
  • Fjöl-læsi (e. transliteracy) – að skilja og geta á ábyrgan og gagnrýninn hátt beitt mismunandi blæbrigðum tjáningarforma til að koma hugmyndum og nýrri þekkingu á framfæri á þeim miðlum sem nýttir eru; hvort sem um texta, myndir, myndbönd, hljóðskrár eða annað form er að ræða.

Viðurkennt er að tilkoma stafrænna samskiptamiðla var bylting frá því þegar netið bauð aðeins upp á upplýsingasíður þar sem ekki var hægt að eiga samskipti við þann sem skráði upplýsingarnar eða að deila þeim á eins einfaldan hátt og okkur er nú orðið tamt. Það er líka ljóst að lærdómur verður innihaldsríkari ef hann er í samskiptum og samstarfi við aðra. Wheeler bendir á að oft á dag eru nemendur okkar í samskiptum hver við annan og hafa á færi sínu samskiptareglur og menningu miðlanna sem þeir nýta sér. Og þessa færni hafa nemendur þróað á eigin spýtur með notkun miðlanna; án þess að formleg kennsla komi þar við sögu.

Að mati Wheeler skiptir það máli fyrir menntun til framtíðar að skólinn sýni þessum veruleika nemenda skilning og reikni með honum í námi þeirra. Þannig geti skólinn styrkt nemendur í að vera námsfúsir allt lífið. Það sem við nefnilega vitum fyrir víst um framtíðina er að hún mun alls ekki verða eins nútíminn. Nám nútíðarinnar verður því að að taka mið af því að nemendur geti til framtíðar lært á nýjar aðstæður, tæki og miðla. Þ.e. að efla fjöl-læsi þeirra.

Til að leggja áherslu á þennan þátt kaflans fjallar Wheeler um skrif Mark Federman og tengsl skrifanna við hæfni nemenda til að verða færir um að vera virkir og skapandi notendur nýrra miðla og upplýsinganna sem þeir gefa.

Færniþættir fjöl-læsis (e. Skills for learning 2.0)

Unnið eftir líkani Steve Wheeler (2015)

Samkvæmt skrifum Federman þarf sá sem vill nýta vefinn og miðla hans til að halda áfram að læra allt lífið í fyrsta lagi að kunna að nota vefinn og verkfæri hans til að búa sér til tengslanet, viðhalda því og styrkja. Hann þarf að vita hvar sérfræðiþekkinguna er að finna og hvernig hægt er að byggja upp tengsl við hana.

Til að læra allt lífið þarf líka að hafa færni til að finna samhengi fyrri þekkingar við nýja svo úr verði gagnlegur lærdómur. Í þessu sambandi er vitneskja um eigin námsstíl mikilvæg; að vita hvaða aðferð eða leið gagnast best til náms.

Í þriðja lagi er það ljóst að hreyfanleikinn sem tæknin færir okkur gerir heiminn flóknari og jafnframt fjölbreyttari en áður. Að hafa á færi sínu að nýta sér margbreytileikann til náms og nýsköpunar er einn af færniþáttum fjöl-læsis.

Að lokum er það ljóst að upplýsingarnar flæða um vefinn. Sá sem vill nýta sér þær og öðrum til gagns þarf að búa yfir færni til að flokka þær þannig að þær geti gefið merkingu í eigin þekkingarsköpun.

Þessi umfjöllun Wheeler leiddi huga minn að því hvort grunnskólinn sé almennt í stafrænni viðbragðsstöðu og geti þannig víkkað læsishugtak sitt svo það taki mið af fjöl-læsi 21. aldarinnar. Vissulega setja grunnþættirnir og hæfniviðmið aðalnámskrár tóninn fyrir fjöl-læsið. Þá stendur eftir hvort og þá hvernig kennurum tekst að nálgast viðfangsefni nemenda þannig að þau taki mið af því sem nemendur hafa þegar tileinkað sér af þáttum fjöl-læsisins (t.d. með notkun eigin snjalltækja) svo að þeir nái að þróa og efla fjöl-læsi sitt þannig að það gagnist þeim í þekkingarsköpun til framtíðar.

Í pallborði – með sjálfa framtíðina í hendi mér og hendi minni

Fjærverunni stjórnað í Ipadinum og fylgst með á TweetDeck í tölvunni.

Í dag fékk ég að vera þátttakandi í pallborði vorráðstefnu Miðstöðvar skólaþróunar við Háskólann á Akureyri. Þrátt fyrir að ég væri ekki stödd á Akureyri var mér það mögulegt með aðstoð tækninnar. Ég var viðstödd aðalfyrirlestrana og tók þátt í pallborðinu í gegnum Kristu. Krista er fjærvera sem Kennslumiðstöð Háskólans á Akureyri fóstrar og viðheldur. Til þess að hljóðið væri gott í pallborðinu var því varpað til ráðstefnugesta í gegnum Zoom fundakerfið. Rektor Háskólans á Akureyri nýtti líka það kerfi til að setja ráðstefnuna. Svo fylgdist ég auðvitað með því sem þátttakendur tístu undir myllumerki ráðstefnunnar #vísindi19. Til þess notaði ég TweetDeck. Með því verkfæri er auðvelt að fylgjast með mörgum myllumerkjum, senda og svara tístum og skilaboðum á Twitter.

Fyrir ráðstefnuna fengu þátttakendur pallborðsins sendar tvær spurningar. Þær koma hérna á eftir ásamt því sem ég punktaði niður í kringum þær.

Halda áfram að lesa

Er almenn menntun menntun til framtíðar?

Í upphafi ársins tók ég saman hugleiðingu fyrir skólaþing Setbergsskóla. Í hugleiðingunni fór ég yfir það hvort og þá hvernig almenn menntun eins og hún er skilgreind í stefnuplöggum grunnskólans getur talist menntun til framtíðar.

Og af því ég gat ekki verið á staðnum til að flytja hugleiðinguna þá fengu þau hana í skjáupptöku. Ég notaði viðbót við Chrome vafranna minn sem heitir Screencastify til þess að gera upptökuna.

Hagnýt og nærandi fræðsla á menntabúðum #Eymennt

Í gær voru menntabúðir #Eymennt haldnar í fimmta sinn í vetur. Að þessu sinni voru þær haldnar í Þelamerkurskóla. Að vanda var dagskráin fjölbreytt. Það var hægt að kynnast:

Ég náði að fara á menntabúð í báðum lotum. Í þeirri fyrri fór ég til Bergmanns Guðmundssonar verkefnisstjóra í Giljaskóla og rifjaði upp og bætti við mig nokkrum Google viðbótum og kynntist tengslakönnunarvefnum Sometics. Einnig sýndi hann okkur vefsíðu sem hann hefur gert í Google Sites og inniheldur öll Orðarúnar prófin. Prófin hefur hann sett upp í Google Forms og bætt svarlykli við þannig að um leið og nemendur hafa svarað könnuninni er búið að vinna úr henni. Þetta framtak Bergmanns sparar kennurum bæði tíma og fyrirhöfn við að leggja prófin fyrir og að vinna úr þeim. Svo ekki sé minnst á pappírssparnaðinn.

Halda áfram að lesa

Starfsþróun skólastjórnenda

Á makerý í september 2018

Samkvæmt skilgreiningu á starfsþróun sem Samstarfsráð um starfsþróun kennara og skólastjórnenda hefur birt er hún meðvitað og mótað ferli [ …. ] beintengd daglegu starfi kennara með nemendum og skipulögð í kringum raunveruleg viðfangsefni starfsins. Hún hefur skýran tilgang og markmið og miðar að því að efla færni og þekkingu starfsfólks skóla og auka gæði í starfi. Hún á sér stað í faglegu lærdómssamfélagi, er augljós og samofin hluti daglegs starfs fagfólks skóla og ber einkenni af menningu samfélags í þróun. Í skilgreiningunni eru skólastjórnendur ekki nefndir sérstaklega enda teljast þeir vera hluti af faglegu starfsfólki skóla og ekkert sem bendir til þess í skilgreiningunni að við uppbyggingu lærdómssamfélags hafi skólastjórnendur einhverja sérstöðu umfram annað fagfólk skóla.

7. gr. grunnskólalaga kveður á um að við grunnskóla skuli vera skólastjóri sem sé forstöðumaður hans, stjórnar honum, veitir faglega forystu og ber ábyrgð á starfi skólans gagnvart sveitarstjórn (91/2008). Í samkomulagi á milli launanefndar sveitarfélaga (LNS) og samninganefndar Skólastjórafélags Íslands (SÍ) er upptalning á verkefnum skólastjóra samkvæmt grunnskólalögum, reglugerðum og aðalnámskrá grunnskóla. Í upptalningunni er fagleg forysta skólastjórnenda stærri þáttur en það sem flokkast undir stjórnun. Í nýlegri rannsókn Trausta Þorsteinssonar og Amalíu Björnsdóttur (2016) kemur fram að skólastjórnendur telja sig lítið geta sinnt verkefnum faglegrar forystu vegna annarra verkefna sem heyra undir stjórnun. Það hefur í för með sér að efling kennslufræðilegrar forystu í grunnskólum miðar hægt. Ef þessar niðurstöður eru skoðaðar í ljósi samkomulags LNS og SÍ má velta fyrir sér hvort skólastjórnendur þurfi annars konar starfsþróun og stuðning í starfi en aðrir starfsmenn skólanna.

Halda áfram að lesa

#eittorð2019

 

eittord2019

Niðurstöður #eittorð2019

Á þvælingi um Twitter í morgun rakst ég á #OneWord2019 myllumerkið. Þar er fólk beðið um að tísta einu orði sem lýsir því sem það vill að einkenni leik og störf á næsta ári. Eins konar ásetningur ársins eða lítið áramótaheit.

Mér datt í hug að #menntaspjall og jafnvel fleiri sem hafa áhuga gætu saman búið til orðaský í sama tilgangi. Ég gerði ský á Mentimeter. Kosturinn við það er að það er nafnlaust og því ekki hægt að rekja til þess sem skrifar orðið.

Til að taka þátt skráir þú menti.com inn á vafrann þinn slærð kóðann 27 57 66 í gluggann sem kemur upp og slærð inn orðið þitt. Sjáum svo hvernig #eittorð2019 mun líta út. Það verður hægt að fylgjast með skýinu myndast með því að smella hérna. Ég loka fyrir skráningarnar 3. janúar og birti þá myndina á Twitter.

Takk fyrir og gangi ykkur allt í haginn á árinu 2019.