Vínarbrauðin volg þar fást…

Hjá Hérastubbi bakara í Hálsaskógi er meðal annars hægt að fá volg vínarbrauð og þannig var það líka í dag á Þelamörkinni af því að um þessar mundir breiðir rabbabarinn úr sér og í dag er haustveður þó það teljist vera mitt sumar. Þess vegna fannst mér tilvalið að draga fram uppskriftir að bakkelsi með rabbabara og lífga þannig uppá daginn. Ég hef áður skrifað um það að uppskriftir berast manna á milli með ýmsum leiðum. Í þessari færslu skráði ég þrjár uppskriftir sem ég hef fengið hjá tveimur vinkonum mínum og einni frænku. Allar uppskriftirnar eru fljótlegar. auðveldar og ljúffengar og oftast á maður allt í þær ef baksturlöngunin gerir vart við sig án fyrirvara.

FullSizeRender (5)

Það er notalegt að hreiðra um sig í sófanum með sumarbakkelsi og bók þegar rignir og blæs úti.

Halda áfram að lesa

Berjasíróp

Rifsberjasíróp með myntu og tímían

Rifsberjasíróp með myntu og tímían

Í fyrra þegar ég gerði berjahlaup úr öllum sólberjunum, hrútaberjunum og rifsberjunum fannst mér sóun að henda hratinu. Mér datt þá í hug að búa til berjasíróp og nota hratið til að fá berjabragðið. Það tókst vel en ég þurfti að hafa svolítið fyrir því að fá litlar flöskur undir það. Ég fékk að lokum tómar litlar hvítvínsflöskur hjá veitingasala á Akureyri sem var feginn að losna við þær úr „ruslinu“ hjá sér. Hann sagði að flöskurnar væru óvenju margar hjá sér í þetta skiptið því nokkrir kvennahópar hefðu verið í bænum og konurnar hefður verið sérstaklega þyrstar á búðarápinu. Ég bý enn að þessum birgðum.

Sírópið var svo notað á pönnukökur, vöfflur, sem sósa útá ís og skyr, á eftirrétti eins og ostakökur og til að bragðbæta sósur og te. Ég setti það líka saman við olíu og balsamikedik og setti yfir salat. Ég hef einnig notað það til að setja sódavatnið í sparibúning.

Í gær var ég svo í Tiger að sækja mér kerti og servíettur til að lífga uppá húmið. Þar rakst ég á litlar sætar flöskur með smellutappa. Ég tók nokkrar með mér því ég ætlaði að gera rifsberjahlaup seinni partinn og ég gæti allt eins gert örlítið af sírópi úr því ég hefði fengið svona sætar flöskur.

Í gær setti ég 1 lítra af vatni og 500 g af hrásykri í pott. Þegar sykurinn var uppleystur í vatninu setti ég um það bil 1 kg af hrati úti sykurvatnið. Þetta lét ég sjóða í 10 mínútur. Svo sigtaði ég hratið frá og setti löginn aftur í pott, lét suðuna koma upp og sauð aftur í 15 mínútur. Það gerði ég til að þykkja sírópið. Úr þessu varð um það bil 1,5 lítri af sírópi. Auðvitað þarf ég ekki að gera svona mikið síróp en með þessu móti get ég gefið vinum mínum með mér. Og eins og Gunna frænka segir þá tekur því ekki að skíta út eldhúsið fyrir eitthvert smotterí.

Venjulega læt ég magn af sykri, vatni og berjum ráðast af berjum og aðstæðum hverju sinni. En þumalputtareglan er sú að noti ég hvítan sykur þá hef ég sama magn og af sykri og vatni. En ef ég nota hrásykur nota ég helmingi minna af sykri en vatni. Hratið er ekki svo nauið með. Ég sé venjulega á pottinum hvenær nóg er komið.

Í gær átti ég smávegis eftir af myntu úti í garði og einnig tímían. Í tvær flöskur setti ég grein af myntu og svo setti ég grein af tímían í nokkrar. Í þrjár flöskur fór ómengað rifsberjasíróp. Það var yndislegur ilmur sem kom uppúr flöskunum þegar ég hellti sjóðheitu sírópinu yfir kryddjurtirnar. Þá datt mér í hug að gaman væri að setja blóðberg útí hrútaberjasíróp. Það verður með í næstu lögun. En kryddsírópið hugsa ég mér að nota með kjöti og út á salat. Ég smakkaði það í teskeið í morgun og það er gómsætt, sérstaklega tímíansírópið.

Þeir sem vilja vera nákvæmir og ekki gera mikið magn í einu geta prófað uppskrift Sigurveigar Káradóttur úr bókinni Sultur allt árið:

300 g bláber

200 ml vatn

200 g sykur

1 vanillustöng

Allt sett í pott og látið malla við vægan hita í 10 mínútur. Þá er blöndunni rennt í gegnum sigti og sigtað vel svo eins mikill safi náist úr berjunum og mögulegt er. Vökvinn er aftur settur í pott og hitaður að suðu. Þá er sírópinu rennt í krukku eða flösku.

Kjúklingasalat frá Maggý

Ég á margar vinkonur sem hafa gaman að því að elda góðan mat og meðal þeirra er Maggý á Dalvík. Maður getur verið nokkuð viss um það að maturinn sem hún ber á borð er bæði ljúffengur og fallegur. Ég fékk þetta kjúklingasalat hjá henni fyrir all nokkru og hef gert hann nokkrum sinnum.

Séð yfir sveitina frá Galmaströndinni

Séð yfir sveitina frá Galmaströndinni

Nú um verslunarmannahelgina bjó ég hann til fyrir okkur litlu hjónin á Mörkinni eftir góða hlaupaæfingu. Halldór fór vegalengdina sem hann ætlar sér í Reykjavíkurmaraþoninu og ég fór 2/3 af minni vegalengd (30 km). Hitastigið rétt náði í tveggja stafa tölu, það var súld og blés að norðan. Ég reyndi að velja mér leið þar sem ég þurfti ekki berjast lengi á móti norðanáttinni. Ég fór það sem ég kalla öfugan Guðmund. Það þýðir að ég  byrjaði þar sem ég endaði í vor þegar ég hljóp og safnaði í gjöf fyrir Guðmund sveitarstjóra. Þessi leið inniheldur báðar uppáhaldsleiðirnar mínar í Hörgársveit, Skottið og Galmaströndina. En til að hún verði nógu löng og að tengja þessar leiðir saman verð ég að hætta mér á þjóðveginn, bæði þann sem liggur út á Dalvík og þjóðveg 1. Vegna umferðarþungans í gær hætti ég mér ekki upp á þjóðveg 1 og hljóp þess í stað fram og til baka á Skottinu þar til vegalengdinni var náð.

Eins og svo oft áður þá var veðrið betra þegar út var komið en á meðan horft er á það út um gluggann og býsnast er yfir hitastigi og skýjafari.

Svo var ljúft að fara í Jónasarlaug á eftir og dunda sér síðan við salatgerð. Ekki skemmdi fyrir að í garðinum er núna mikið af góðu salati.

Uppskriftin hér miðar við 5 kjúklingabringur en í gær gerði ég hana úr 3:

5 kjúklingabringur eru skornar í hæfilega bita og marineraðar í sweet chilisósu í um það bil 2 klst. Síðan er þær steiktar á pönnu og kældar. Það má líka hafa þær volgar í þessu salati.

Núðlur sem eru soðnar eftir leiðbeiningum á pakkanum. Gott að miða við að hafa helminginn af því sem gefið er upp á pakkanum sem skammtur fyrir einn.

Svo er búin til dressing á salatið með því að sjóða 1/2 bolla af ólífuolíu, 1/2 bolla balsamik ediki og 2 msk af sojasósu. Þetta er svo kælt.

Svo hefst salatgerðin. Þá raðar maður innihaldinu á fat í þessari röð:

Klettasalat (í gær bætti ég öðru salati við en til að halda „rétta“ bragðinu passaði ég að klettasalat væri í meirihluta. Það spillti ekki bragðinu að ég setti nokkur blöð af kóriander saman við)

Tómatsneiðar

2-3 mangó

núðlur

ristaðar furuhnetur og graskersfræ

kjúklingabitarnir

Hella svo dressingsósunni yfir í lokin.

Kjúklingasalat Maggýar

Kjúklingasalat Maggýar

Borið fram eins og það kemur fyrir og þeir drykkir sem hver velur sér. Gott og vel kælt hvítvín passar vel í kvennahópi en í gær fékk ég mér ljósan Kalda og Halldór kókið sitt.

Pestó

Image

Uppistaðan í rauðu pestó

Ég veit ekki hvernær ég kynntist pestó en eins og hjá fleirum er það orðið sjálfsagður hluti af því sem naslað er á Mörkinni. Oftast er það notað sem álegg eða viðbit á brauð en líka út á gott pasta; bæði út á heitt pasta og í kalt pastasalat.

Það eru til allnokkrar útgáfur af pestó. Sú sem er vinsælust hér á bæ er sú rauða (kallað Rauða hættan) og einnig hið hefðbundna græna basilikkupestó og líka klettasalatspestó. Þó ég eigi uppskrift að hundasúrupestó hefur ekki enn orðið úr því að ég búi það til.

Uppistaðan í pestó er auðvitað basil og besta bragðið fæst þegar næst að fá ferskt basil úr eldhúsglugganum. Síðan þarf í það furuhnetur eða möndlur (helst hýðislausar), parmesanost, hvítlauk og ólífuolíu. Í rauða pestóið bætast svo sólþurkkaðir tómatar.

Þó pestó hafi upprunalega verið búið til í morteli þá er venjan nú á dögum að nota matvinnsluvélar. Ég nota gamla múlínexið. Ég á enga eiginlega uppskrift að pestói en reyni að miða við það sem er hér fyrir neðan. Bæti því sem mér finnst vanta í uppskriftina hverju sinni til að fá „rétta“ áferð, þykkt eða bragð.

Grænt pestó I

2 lúkur af basil blöðum

25 g ristaðar furuhnetur

2 hvítlauksrif

75 g nýrifinn parmesanostur

Góð ólífuolía (ca 0,5-1 dl.) þar til maukið hefur fengið þá áferð og þykkt sem vill. Örlítið af salti (osturinn er saltur svo það þarf ekki mikið) og malaður svartur pipar og sítrónusafi.

Setjið basilblöðin, furuhneturnar og hvítlaukinn í matvinnsluvél. Setjið maukið í skál, rífið ostinn yfir og blandið ólífuolíunni saman við. Saltið og piprið eftir smekk.

Grænt pestó II (frá Önnu Rósu Bjarnadóttur vinkonu minni)

150 g kasjúhnetur sem hafa verið aðeins ristaðar í ofni

Safi úr einni sítrónu

2 hvítlauksgeirar

2 dl ólífuolía

2 tsk maldon salt eða auðvitað saltið af Reykjanesi við Djúp

1,5 búnt af ferskri baskilikku

Allt er sett í matvinnsluvél þar til það er orðið að mauki.

 

Grænt pestó III

2-3 lúkur af klettasalati

0,5 lúka af basilblöðum

25 g ristaðar furuhnetur

1 hvítlauksrif

75 g rifinn parmesanostur

Góð ólífuolía (ca 0,5-1 dl.) þar til maukið hefur fengið þá áferð og þykkt sem vill. Örlítið af salti (osturinn er saltur svo það þarf ekki mikið) og malaður svartur pipar og sítrónusafi.

Setjið klettasalatið, basilblöðin, furuhneturnar og hvítlaukinn í matvinnsluvél. Setjið maukið í skál, rífið ostinn yfir og blandið ólífuolíunni saman við. Saltið og piprið eftir smekk.

Rauða hættan (hættulega gott, maður hættir ekki fyrr  en allt er búið)

1 krukka af sólþurrkuðum tómötum (veiða tómatna uppúr og setja olíuna til hliðar)

1,5 lúka af basil blöðum

2-2,5 lúkur af ristuðum furuhnetum (fara samt varlega með magnið því bragðið á þeim má ekki yfirgnæfa tómat-, basil- og parmesanbragðið). Sumir nota hýðislausar möndlur í rautt pestó og það er í lagi. Mér finnast furuhneturnar samt betri.

1 hvítlauksrif

50-75 g (eftir smekk) nýrifinn parmesanostur

Olían af tómötunum. Örlítið af salti (osturinn er saltur svo það þarf ekki mikið) og nýmalaður svartur pipar. Setjið tómatana, basilblöðin, furuhneturnar og hvítlaukinn í matvinnsluvél (eða hakkavélina). Setjið maukið í skál, rífið ostinn yfir og blandið olíunni saman við. Saltið og piprið eftir smekk. Ef olían af tómötunum dugar ekki til að fá þá þykkt bæti ég góðri ólífuolíu saman við maukið.

Hundasúrupestó

Í matreiðsluþættinum Á bak við eldavélina í fréttabréfi Skeiða- og Gnúpverjahrepps frá því í maí 2010 gefur kona að nafni Bolette upp uppskrift að hundasúrupestó. Til gamans læt ég þessa uppskrift fylgja með því á henni sést og einnig hinum hér að ofan að uppistaðan í maukinu er oftast sú sama og það er um að gera að leyfa hugmyndafluginu og bragðlaukunum að ráða við pestógerðina.

80 g hundasúrur, graslaukur, fíflablöð, steinselja eða annað grænt sem til er í húsinu eða garðinum

25 g furuhnetur

1 hvítlauksgeiri

salt

ólífuolía

3 msk ferskur rifinn parmesanostur

Setjið það græna, hnetur, hvítlauk og salt í matvinnsluvél þannig að það saxist smátt. Bætið olíu út í þangað til að ykkur finnst það mátulega lint. Bætið ostinum við í lokin.

 

Sækja salat!

Image

Árni Heiðar ánægður með uppskeruna.

Nýjasta eldhúsiðja Árna Heiðars er að sækja salat út í garð enda er sá tími ársins að uppskeran er þess virði.

Það eru ekki nema kannski 15 ár síðan ég fór að rækta sjálf eitthvert grænmeti á sumrin. Það var þegar við fluttum á Bjarkarbrautina á Dalvík. Þar var gamall kartöflugarður og undir honum lá heitavatnslögn bæjarins. Svo hann var fyrirtaks „varmareitur“. Enda komu þaðan bestu jarðaber sem mér hefur tekist að rækta. Og einnig óx grænmetið þar hratt og vel án þess að ég legði mikið á mig.

Hér á Mörkinni hefur mér ekki tekist að koma mér upp almennilegri jarðaberjaræktun. En það stendur til bóta á hverju sumri. Sumarið er bara svo stutt að það dugar ekki alltaf fyrir allar hugmyndirnar sem fæðast.

grodursetning og sáning

Fyrstu handtökin í vor. Baunir, salat, blóm og kryddjurtir.

Ég hef ekki lært almennilega að forsá plöntum. Þær plöntur (rófur, grænkál og brokkolí) sem þess þurfa sérstaklega kaupi ég í plöntusölu eða þá að vinir mínir sem eru duglegir að forsá gefa mér plöntur á vorin. Í vor fékk ég til dæmis salatplöntur og blóm frá einum vini.

Ég hef fundið út að okkur er nóg að rækta salat í pottum á pallinum sunnan við húsið og að vera með 2-3 kálplöntur í garðinum. Ég sái beint í pottana á pallinum og set forsáðar í garðinn. Í vor var allt frekar seint á ferðinni, bæði vegna veðurs og ýmissa anna. Ég sáði salatinu um mánaðamótin maí og júní og núna í fyrstu viku júlí er hægt að borða uppúr pottunum, blandað salat, spínat, klettasalat og mizuna-salat sem er nýjungin í ár. Ég keypti þann fræpoka óvart af því ég var gleraugnalaus og sýndist þetta vera klettasalat á myndinni því ég sá alls ekki hvað stóð á pokanum. En svo voru þetta ekki klettasalatsfræ. Mizuna-salatið vex vel á pallinum svo hugsanlega verða þessi mistök í innkaupum til þess að fjölgar varanlega í salatflórunni á Mörkinni.

Baunagras

Baunagrasið farið að láta á sér kræla.

Í fyrra var nýjungin baunaræktun í aflöngum blómapotti. Í honum hafði ég áður verið með blóm en fannst það vera of dýrt svo ég setti niður nokkrar baunir. Þær komu upp, blómstruðu og báru mikið af gómsætum baunum. Svo baunir geta verið fyrir augað, munn og maga. Í ár setti ég baunir í tvo aflanga potta og nokkra litla. Og næsta vor er áformað að flýta fyrir baunauppskerunni með því að forrækta þær innandyra fyrst.

Blandað salat, mizuna, klettasalat og spínat

Blandað salat, mizuna, klettasalat og spínat.

Mér finnst bæði spennandi og skemmtilegt að standa í þessari litlu ræktun og vildi gjarnan gefa mér meiri tíma til að sinna þessum áhuga. Dreymir um gróðurhús og lítinn varmareit neðst á lóðinni hér við Mörkina. Og hver veit nema að það verði að veruleika einn daginn.

Basil – fursti kryddjurtanna

basil

Ég veit fátt betra í hádegismatinn en brauðsneið með basil, salami, mozarellu og tómatsneið. Ég hlakka alltaf til þess tíma þegar basilikkan er fullvaxin og ég get klipið af henni (þeim) eins mikið og oft og ég vil.

Þorri Hringsson matgæðingur með meiru deildi einu sinni með lesendum Gestgjafans (í 5. tbl. árið 2003) hvernig hann ræktaði basil. Fyrirsögn þessa innleggs og lýsing hans á ræktuninni eru fengin að láni hjá honum . Hann segir orðrétt:

Nú á dögum rækta ég basil í eins stórum pottum og stofuglugginn minn ber (þeir eru 28 sm í þvermál að ofan og 23 sm háir) og ætti ég stærri glugga myndi ég stækka pottana enn frekar. En þá er ég hræddur um að þær plöntur myndu endanlega fylla út í mína litlu stofu.

Sáning er að öðru leyti hefðbundin. Hún fer yfirleitt fram í fyrstu viku apríl og þá eru plönturnar fullsprottnar í lok maí og byrjun júní. Vissulega er hægt að klippa þær jafnt og þétt niður eftir að þær  hafa náð ásættanlegri stærð en vilji menn hafa góða uppskeru allt sumarið er rétt að dreifa sáningu í pottana yfir lengra tímabil.

Þegar ég las þetta í fyrsta skiptið fór ég alveg að ráðum Þorra og hef gert á hverju vori síðan. Ég hef nú samt ekki alltaf náð að sá strax í apríl en oftast þó. Svona gerir Þorri (og ég eftir fyrirmælum hans):

1. Einn fræpoki er nóg í þrjá stóra potta. Mikilvægt er að pottarnir séu mjög stórir þvi endanleg stærð basilplöntunnar er í réttu hlutfalli við hvað rótin fær mikið pláss. Þá má setja þunnt vikurlag í botninn á blómapottinum en það er þó ekki nauðsynlegt.

2. Fyllið pottana að mold og þjappið vel niður.

3. Skiptið fræjunum (í pokanum) í þrjá hluta.

4. Dreifið fræjunum jafnt yfir allan pottinn.

5. Stráið þunnu lagi af mold yfir fræin og þjappið létt.

6. Vökvið vel.

7. Breiðið plastfilmu yfir pottinn. Ef hún festist ekki vel er gott að rjóða smá matarolíu á kantana áður en plastið er lagt yfir. Setjið pottinn í sólríkan glugga.

Kímblöðin eru farin að gægjast uppúr moldinni eftri 5-7 daga. Eftir að kímblöðin eru farin að teygja sig uppí plastið má taka það af og síðan verður að sjá til þess að plöntutnar þorni aldrei.

Þessi aðferð hans Þorra hefur aldrei klikkað svo ég mæli með því að þið prófið þó sé komið fram á sumar. Og svo aftur í apríl á næsta ári.