Sækja salat!

Image

Árni Heiðar ánægður með uppskeruna.

Nýjasta eldhúsiðja Árna Heiðars er að sækja salat út í garð enda er sá tími ársins að uppskeran er þess virði.

Það eru ekki nema kannski 15 ár síðan ég fór að rækta sjálf eitthvert grænmeti á sumrin. Það var þegar við fluttum á Bjarkarbrautina á Dalvík. Þar var gamall kartöflugarður og undir honum lá heitavatnslögn bæjarins. Svo hann var fyrirtaks „varmareitur“. Enda komu þaðan bestu jarðaber sem mér hefur tekist að rækta. Og einnig óx grænmetið þar hratt og vel án þess að ég legði mikið á mig.

Hér á Mörkinni hefur mér ekki tekist að koma mér upp almennilegri jarðaberjaræktun. En það stendur til bóta á hverju sumri. Sumarið er bara svo stutt að það dugar ekki alltaf fyrir allar hugmyndirnar sem fæðast.

grodursetning og sáning

Fyrstu handtökin í vor. Baunir, salat, blóm og kryddjurtir.

Ég hef ekki lært almennilega að forsá plöntum. Þær plöntur (rófur, grænkál og brokkolí) sem þess þurfa sérstaklega kaupi ég í plöntusölu eða þá að vinir mínir sem eru duglegir að forsá gefa mér plöntur á vorin. Í vor fékk ég til dæmis salatplöntur og blóm frá einum vini.

Ég hef fundið út að okkur er nóg að rækta salat í pottum á pallinum sunnan við húsið og að vera með 2-3 kálplöntur í garðinum. Ég sái beint í pottana á pallinum og set forsáðar í garðinn. Í vor var allt frekar seint á ferðinni, bæði vegna veðurs og ýmissa anna. Ég sáði salatinu um mánaðamótin maí og júní og núna í fyrstu viku júlí er hægt að borða uppúr pottunum, blandað salat, spínat, klettasalat og mizuna-salat sem er nýjungin í ár. Ég keypti þann fræpoka óvart af því ég var gleraugnalaus og sýndist þetta vera klettasalat á myndinni því ég sá alls ekki hvað stóð á pokanum. En svo voru þetta ekki klettasalatsfræ. Mizuna-salatið vex vel á pallinum svo hugsanlega verða þessi mistök í innkaupum til þess að fjölgar varanlega í salatflórunni á Mörkinni.

Baunagras

Baunagrasið farið að láta á sér kræla.

Í fyrra var nýjungin baunaræktun í aflöngum blómapotti. Í honum hafði ég áður verið með blóm en fannst það vera of dýrt svo ég setti niður nokkrar baunir. Þær komu upp, blómstruðu og báru mikið af gómsætum baunum. Svo baunir geta verið fyrir augað, munn og maga. Í ár setti ég baunir í tvo aflanga potta og nokkra litla. Og næsta vor er áformað að flýta fyrir baunauppskerunni með því að forrækta þær innandyra fyrst.

Blandað salat, mizuna, klettasalat og spínat

Blandað salat, mizuna, klettasalat og spínat.

Mér finnst bæði spennandi og skemmtilegt að standa í þessari litlu ræktun og vildi gjarnan gefa mér meiri tíma til að sinna þessum áhuga. Dreymir um gróðurhús og lítinn varmareit neðst á lóðinni hér við Mörkina. Og hver veit nema að það verði að veruleika einn daginn.

Ósoðið marmelaði

Ósoðið marmelaði

Árni Heiðar sér um lið 3 í uppskriftinni.

Árni Heiðar er í heimsókn á Mörkinni (Þeló eins og búið er að kenna honum) þessa vikuna. Í morgun hjálpaði hann mér að gera marmelaði. Hann var ekki gamall þegar hann sýndi eldhússtörfum mikinn áhuga og fékk að sitja uppi á borði og fylgjast með starfseminni á eldhúsbekknum og einnig að aðstoða við að hræra, sleikja, smakka, opna, loka, kveikja og slökkva. Hann dáir að fá að horfa á hrærivélina og hakkavélina að störfum svo ekki sé minnst á að halda í handþeytarann. Það hefur komið fyrir að hann fylgist með mér elda matinn í myndsímtali (Facetime). Fyrir hann er það eins og að horfa á uppáhaldsbarnaefnið. Svo ef ég veit að von er á honum á Mörkina doka ég með marmelaðigerðina svo hann geti verið mér innan handar.

Mamma gaf mér þessa uppskrift þegar á átti heima á Ísafirði (fyrir 1988). Í mínum huga hefur hún „alltaf“ gert þetta marmelaði. Þessi uppskrift er líka mátulega stór og fljótleg til að ég gefi mér tíma til að búa marmelaðið. Stundum finnst mér ekki taka því að gera hana svona litla og tvöfalda hana, enda get ég þá gefið vinum mínum mér mér.

2, appelsínur, flysjaðar (hægt að leggja börkinn af annarri í bleyti yfir nótt og hakka með í marelaðið)

1 sítróna, flysjuð

1/2 poki þurrkaðar apríkósur

500 g sykur

1. Leggið apríkósurnar í bleyti yfir daginn eða nótt (2-3 tímar duga líka).

2. Hakkið appelsínurnar (og börkinn af annarri hafi það verið valið), apríkósurnar og sítrónuna.

3. Hrærið sykrinum saman við. Ég hef undanfarið sett í hana hrásykur og set þá helmingi minna magn af sykri.

4. Látið standa í kæli yfir nótt á meðan sykurinn leysist upp.

5. Sett á sótthreinsaðar krukkur.

Þetta marmelaði þarf að geyma í kæliskáp vegna þess að það er ekki soðið (ætli það teljist hráfæði?). Þess vegna er best að gera ekki mikið af því í einu og þá er líka oftast ferskt marmelaði á boðstólnum.

Soðið brauð

soðið brauð Soðið brauð með kúmeni

Þegar ég flutti til Dalvíkur kynntist ég því að nánast allur bakstur var kallaður „brauð“. Fram að því hafði bakstur í mínum huga verið kökur og brauð. Á Dalvíkinni er það þannig að það er sætt brauð eða kaffibrauð og svo bara brauð. Ég segi enn kökur og brauð, en líka „brauð“ þegar það á við. Til dæmis við skipulag á veislum með dalvískum eða svarfdælskum konum er gjarnan sagt: En hvernig er með brauðið? Þá eiga menn (oftast konur) við kökurnar/kaffibrauðið sem á að bjóða uppá.

Ég kynntist líka kaffibrauði sem heitir Soðið brauð og er heiti þess sjaldnast beygt í máli manna; en hvað með soðið brauð? Hver kom með soðið brauð (ekki soðna brauðið)? Soðið brauð hafði ég ekki fengið vestur á Ísafirði og þess vegna tel ég hiklaust að soðið brauð sé norðlenskt fyrirbæri.

Ég komst fljótlega að því að engin uppskrift er nákvæmlega eins; hvert heimili virðist eiga uppskrift sem er örlítið öðruvísi en annarra. Sumir vilja brauðið þunnt, aðrir þykkt, sumir með kúmeni og aðrir alls ekki með kúmeni. Ég sankaði að mér þremur uppskriftum, einni frá Steinunni nágranna og annarri frá Jónu nágranna hennar. En það voru þær sem kenndu mér handtökin við baksturinn. Því miður var snjallsíminn ekki kominn til sögunnar þá og því var ekki smellt mynd af þeirri kennslustund.

Svo fékk ég þriðju uppskriftina frá konu á Dalvík sem hét Sissa og það er sú uppskrift sem ég held mig við, einfaldlega vegna þess að það brauð er ljúffengt og auðvelt í bakstri. Þetta brauð baka ég að minnsta kosti einu sinni á ári, fyrir jólin. Stundum baka ég þetta brauð á sumrin og þá helst til að taka með í nesti í gönguferðir. Soðið brauð er náttúrulega best með hangikjöti (heimareyktu) eða reyktum laxi. Og núna er það steikt vegna þess að við eigum von er á gönguhópnum okkar í næstu viku.

Uppskriftin er á þessa leið. Hún er nokkuð stór en það er samt aldrei afgangur, frekar beðið um meira:

6 bollar (720 grömm) hveiti, ég hef helming heilhveiti og helming hveiti

9 tsk lyftiduft

4 msk sykur

1 stór dós hrært KEA skyr

4 dl mjólk

salt og kúmen e smekk

Hnoðað þar til sleppir borði, flatt út og skorið í hæfilega bita. Steikt í feiti frá Kristjáns bakaríi á Akureyri.