Soðið brauð með kúmeni

Þegar ég flutti til Dalvíkur kynntist ég því að nánast allur bakstur var kallaður „brauð“. Fram að því hafði bakstur í mínum huga verið kökur og brauð. Á Dalvíkinni er það þannig að það er sætt brauð eða kaffibrauð og svo bara brauð. Ég segi enn kökur og brauð, en líka „brauð“ þegar það á við. Til dæmis við skipulag á veislum með dalvískum eða svarfdælskum konum er gjarnan sagt: En hvernig er með brauðið? Þá eiga menn (oftast konur) við kökurnar/kaffibrauðið sem á að bjóða uppá.

Ég kynntist líka kaffibrauði sem heitir Soðið brauð og er heiti þess sjaldnast beygt í máli manna; en hvað með soðið brauð? Hver kom með soðið brauð (ekki soðna brauðið)? Soðið brauð hafði ég ekki fengið vestur á Ísafirði og þess vegna tel ég hiklaust að soðið brauð sé norðlenskt fyrirbæri.

Ég komst fljótlega að því að engin uppskrift er nákvæmlega eins; hvert heimili virðist eiga uppskrift sem er örlítið öðruvísi en annarra. Sumir vilja brauðið þunnt, aðrir þykkt, sumir með kúmeni og aðrir alls ekki með kúmeni. Ég sankaði að mér þremur uppskriftum, einni frá Steinunni nágranna og annarri frá Jónu nágranna hennar. En það voru þær sem kenndu mér handtökin við baksturinn. Því miður var snjallsíminn ekki kominn til sögunnar þá og því var ekki smellt mynd af þeirri kennslustund.

Svo fékk ég þriðju uppskriftina frá konu á Dalvík sem hét Sissa og það er sú uppskrift sem ég held mig við, einfaldlega vegna þess að það brauð er ljúffengt og auðvelt í bakstri. Þetta brauð baka ég að minnsta kosti einu sinni á ári, fyrir jólin. Stundum baka ég þetta brauð á sumrin og þá helst til að taka með í nesti í gönguferðir. Soðið brauð er náttúrulega best með hangikjöti (heimareyktu) eða reyktum laxi. Og núna er það steikt vegna þess að við eigum von er á gönguhópnum okkar í næstu viku.

Uppskriftin er á þessa leið. Hún er nokkuð stór en það er samt aldrei afgangur, frekar beðið um meira:

6 bollar (720 grömm) hveiti, ég hef helming heilhveiti og helming hveiti

9 tsk lyftiduft

4 msk sykur

1 stór dós hrært KEA skyr

4 dl mjólk

salt og kúmen e smekk

Hnoðað þar til sleppir borði, flatt út og skorið í hæfilega bita. Steikt í feiti frá Kristjáns bakaríi á Akureyri.

Hjá okkur, eins og á fleiri heimilum er til uppskrift að súkkulaðikökunni sem öllum finnst sú allrabesta. Hún er eiginlega bökuð við öll tækifæri og þykir ævinlega ljúffeng. Uppskriftin er sjálfsagt upprunalega úr einhverju blaði eða bók, alla vega er sú sem hér er farið eftir handskrifuð á umslag sem er orðið kámugt af súkkulaði og smjöri. Aldrei hefur verið reynt að gera þessa uppskrift „holla“ með nýmóðis æfingum. Alltaf notað íslenskt smjör, hvítur sykur og hvítt hveiti. Sykurinn hefur að vísu verið minnkaður miðað við upphaflegu uppskriftina (úr 225 g í 180-200 g). Það hefur ekki komið niður á gæðum kökunnar.

Í dag var hún bökuð í tilefni af afmælisveislu frumburðarins og hafði hann sjálfur pantað hana í veisluna sína. En uppskriftin er svona:

4 egg

180-200 g sykur

200 g íslenskt smjör

200 g suðusúkkulaði (hef bara prófað Síríus konsúm)

75 g hveiti

Smjör og suðusúkkulaði er brætt saman í potti og kælt. Síðan eru eggin og sykurinn þeytt saman og kældri súkkulaðibráðinni bætt varlega saman við. Hveitinu bætt útí með sleif.

Ég set þetta deig í tvö lausbotna mót (22 cm). Ég bý til tvo hringi úr bökunarpappír sem eru jafnstórir og botninn á mótunum. Set pappírinn í botninn á mótunum og maka smjörlíki í hliðarnar á mótunum. Þannig verður auðvelt að losa kökurnar eftir baksturinn og þær fá jafnar og fallegar hliðar. Þetta kenndi Hulda Rós vinkona mín mér þegar ég bakaði 15 svona kökur fyrir brúðkaup frumburðarins. Þannig urðu allar kökurnar eins og pantaðar úr príslista.

Kökurnar eru bakaðar við 170-180° C heitum ofni í 30-35 mínútur. Það fer eftir því hve blauta maður vill hafa hana í miðjunni.

Ofan á kökurnar set ég krem sem ég bý til úr Góa kúlum (sumir nota Fílakaramellur en þær eru ekki alltaf til í „búðinni“), suðusúkkulaði og pínulítið af rjóma.

150 g Góa kúlur

60 g suðusúkkulaði

0,5 dl rjómi

Kúlurnar eru bræddar í rjómanum við vægan hita og súkkulaðinu bætt útí. Þegar karamellan í kúlunum hefur bráðnað er kremið tilbúið og hægt að hella þvi yfir kökurnar.

Þær eru svo bornar fram með þeyttum rjóma og jarðaberjum (eða öðrum berjum eða ávöxtum sem hver vill). Það er líka gott að borða kökuna volga með vanilluís.

Stundum hef ég sett allt deigið í eitt eldfast form og borið kökuna fram í forminu.