Sykurbrúnaðar möndlur

IMG_2382

Sykurbrúnaðar möndlur á öllum stigum

Á Mörkinni eru brenndar möndlur brúnaðar í hrásykri og kanil ómissandi á aðventunni fyrir utan að vera tilvaldar til að gleðja vini og vandamenn.

Mig minnir að ég hafi fundið þessa uppskrift á læknabiðstofu fyrir nokkrum árum þegar ég fletti þar gömlu dönsku blaði. Það var áður en ég fór að nota símann til að taka myndir af öllu sem ég þarf að muna. Ég hripaði uppskirftina á umslag sem ég var með í veskinu og hef síðan gert hana margoft á hverri aðventu og aldrei er til nóg.

500 g möndlur með hýði

Þær eru settar í 200 gr heitan ofn í 10-15 mínútur. Hræra í þeim alla vega einu sinni á meðan þær eru í ofninum. Passa að þær dökkni ekki of mikið.

130 g hrásykur (í gömlu uppskriftinni eru 150 g af hvítum sykri)

Sykurinn er hitaður (ekki að bráðna alveg í karamellu) á pönnu við vægan hita. Ef notaður er of mikill hiti verða þetta að karamellu og þá er erfiðara að fá möndlurnar „hrímaðar“ af sykrinum.

2 tsk kanill

Bætt á pönnuna með sykrinum og hrært í á meðan sykurinn hálfbráðnar.

Þegar möndlurnar eru orðnar heitar í ofninum er þær teknar út úr honum og hellt saman við hálfbræddan kanilsykurinn á pönnunni. Hrært í öllu saman þar til möndlurnar hafa blandast vel saman við sykurinn. Þá er 0,5 dl af vatni bætt út á pönnuna og hrært í þar til möndlurnar eru orðnar hrímaðar af sykrinum (vatnið gufað upp og pannan orðin þurr). Þetta getur tekið smá stund og munið að hafa hitann vægan og vera þolinmóð.

Möndlunum er þá hellt af pönnunni og látnar kólna á smjörpappír. Líka hægt að borða þær volgar og sumir geta ekki beðið og borða þær beint af pönnunni.

IMG_8882

Njótið sem allra best

 

Appelsínu marmelaði

 

Þegar við bjuggum í Noregi lærðum við að þar tilheyra appelsínur páskunum. Þar þykir tilhlýðilegt í miðri skíðaferð að tylla sér á stein eða trjábol til að snæða appelsínu og drekka Sóló-appelsín. Í búðunum voru auglýstar páska-appelsínur á sérstöku tilboðsverði. Mér dettur þetta alltaf í hug þegar páskarnir fara að nálgast en seint mun ég venjast því að borða appelsínu í miðri skíðaferð. Nú fyrir þessa páska sauð ég marmelaði sem ég hef ekki gert lengi. Það varð afbragðsgott og þess vegna deili ég uppskriftinni með ykkur:

6 appelsínur. Afhýðið þrjár appelsínur og leggið börkinn af þeim í bleyti yfir nótt. 

Hálfur pakki þurrkaðar apríkósur. Leggið í bleyti yfir nótt (í aðra skál en appelsínubörkurinn).

Daginn eftir eru hinar þrjár appelsínurnar afhýddar. Þær og hinar þrjár eru skornar í mátulega báta fyrir hakkavélina. Vatninu er hellt af berkinum og hann skolaður. Apríkósurnar, allar appelsínurnar og börkurinn sem var í bleyti eru svo hökkuð í hakkavél. Maukið er viktað og út í það er settur hrásykur sem er helmingurinn af þyngd mauksins (í upphaflegu uppskriftinni var sama magn af hvítum sykri og þyngdin á maukinu). Hrært er í maukinu og sykrinum þar til sykurinn er uppleystur, það er sett í pott og soðið við vægan hita í 20 mínútur. Slökkt undir og látið kólna yfir nótt. Morguninn eftir er maukið hitað að suðu, sett á hreinar krukkur, lokað strax og sett í kæli.

Útgáfuna hérna fyrir ofan mætti kalla slow food þar sem marmelaðigerðin tekur þrjá daga. Á síðasta laugardag prófaði ég að gera þetta á einum degi og mætti kalla það fast food útgáfuna. Þá lagði ég börkinn og apríkósurnar í bleyti að morgni, hakkaði og sauð um miðjan dag (eftir skíðaferð) og sauð upp á því aftur rétt fyrir háttinn. Þá átti ég splunkunýtt marmelaði í ísskápnum strax morguninn eftir.

Verði ykkur að góðu og gleðilega páska.

Orkunasl

Í erli dagsins er auðvelt að falla í þá grifju að stinga upp í sig því sem er hendi næst og það er ekki gefið að það sé manni hollt og nærandi til lengdar. Hæfilegt magn af orkunasli getur því verið lausnin. Áðan bjó ég mér til blöndu sem mér finnst lofa góðu. Hún er söltuð, sæt og með kanilbragði til viðbótar. Ég hafði keypt hráefnið í þessa blöndu þegar heilsuvörur voru á afslætti í Nettó um daginn og allt er það sagt og merkt sem lífrænt ræktað. Þeir sem vilja annað geta auðvitað notað það.

500 g möndlur með hýði settar á bökunarplötu sem hefur verið klædd bökunarpappír og sett inn í 190 gráðu heitan ofn í 10-15 mínútur eða þar til þær eru orðna heitar. Þá eru þær teknar út úr ofninum og 3-4 msk af tamarísósu hellt yfir þær. Hrært í þeim á meðan sósan þornar á möndlunum. Ef það gerist hægt má bregða möndlunum aftur inn í ofninn til að þurrka þær.
3 lúkur af kókosspæni eru settar á heita pönnu og 2 tsk af kanil er stáð yfir. Velt um á pönnunni þar til það hefur tekið fallegan lit.
100 g trönuber (má nota rúsínur í staðinn)

Þegar kókosflögurnar og möndlurnar hafa kólnað er öllu blandað saman og sett í ílát sem hægt er að loka vel. Og muna svo að taka með sér til að grípa í á milli mála. Það sakar heldur ekki narta í dagskammtinn af 70% súkkulaðinu með möndlunum sem orðnar eru saltar af tamarísósunni.

IMG_1375-0.JPG

Kanilsýróp

Síðan fyrir nokkrum árum er kanilsýróp orðinn sjálfsagður hluti af aðventunni hér á Mörkinni. Flestir þekkja að allan ársins hring er hægt að fá sér alls kyns sýróp á kaffihúsum til að láta setja kaffidrykkina í sparibúning en fæstum, þar á meðal mér, dettur í hug að auðveldlega er hægt að búa sér til sýróp til að setja te og kaffi í hátíðarbúning. Hérna er uppskrift að kanilsýrópinu:

1 lítri vatn
300-350 g hrásykur
3-4 kanilstangir

Látið suðuna koma upp og sjóðið í 15-20 mínútur. Ef þið viljið hafa sýrópið þykkt verður að sjóða það lengur. Setjið á hreinar flöskur, lokið þeim og njótið svo í góðum bolla af tei eða kaffi.

Gaman er að merkja flöskurnar fallega og þá er þetta orðin falleg og skemmtileg gjöf. IMG_1202.JPG

Meðlæti án alls

Rauðkál og rauðrófur

Á aðventu og um jól eru það ekki bara kökurnar og konfektið sem innihalda sykur og önnur óholl aukaefni. Í meðlætinu sem okkur þykir ómissandi með jólamatnum er oftast hvítur sykur og efni sem auka geymsluþol þess. Það er ekki langt síðan ég fór að sjóða mitt eigið rauðkál og sjóða niður rauðrófur. Þá var haft að orði hér við matarborðið: mamma er þetta þá rauðkál og rauðrófur án alls? Fyrsta árið reiknaði ég með að enginn vildi bragða á þessu en svo varð ekki, enginn tók eftir því að hér var annað á ferðinni en það sem hafði verið á boðstólnum áður. Og svo hefur rauðkálið fengið nafnið Besta rauðkál í heimi.

Besta rauðkál í heimi 

1 dl agavesýróp

2 dl eplaedik (frá Sollu)

örlítið salt

1 rauðkálshaus

Rauðkálið er saxað smátt eða eftir smekk. Sett í pott ásamt sýrópinu, eplaedikinu og salti. Látið malla við vægan hita í 2-3 klst. eða þar til kálið er orðið mjúkt. Ég fer nú frjálslega með tímann og magnið en reyni að gera þetta að minnsta kosti viku fyrir jólin svo þetta fái að samlagast vel í krukkunni áður en við gæðum okkur á þessu með heimsins besta hangikjöti úr Huldubúð í Hörgárdal.

Niðursoðnar rauðrófur

2 kg af rauðrófum er settar í 150°C heitan ofn þar til þær eru farnar að krumpast og örlítið af safa vellur úr þeim. Þá er óhætt að taka þær út og kæla örlítið eða þar til hægt er að handfjatla þær og fletta hýðinu af rauðrófunum.

Svo er soðinn saman lögur af 1 lítra af góðu borðediki og 300 g af hrásykri.

Rauðrófunum er raðað í krukkur og leginum hellt yfir þær. Hægt er að strá sinnepskornum yfir löginn áður en krukkunum er lokað. Þetta reyni ég líka að gera að minnsta kosti einni viku fyrir jólin svo rauðrófurnar nái að mýkjast og verða vel ætar með lifrakæfunni og í epla- og rauðrófusalatið sem borið er fram með hangikjötinu.

Ekki bara kökur og konfekt!

Um jól og áramót er vaninn að gera vel við sig í mat og drykk. Fyrir mér þýðir það samt ekki að allur venjulegur og hollur matur þurfi að víkja af matseðlinum. Ég hef verið svo heppin að læra að samtímis er hægt að gera vel sig í mat og hugsa um hollustuna. Í mörgum uppskriftum má t.d. minnka eða hreinlega sleppa hvíta sykrinum eða nota eitthvað annað í staðinn.

Hér fyrir neðan eru uppskriftir af tvenns konar brauðum sem ég baka fyrir jólin og eru góð tilbreyting. Annað þeirra er döðlubrauð sem er án gers og hvíts sykurs og hitt er gerbrauð með eplum og kanel.

Döðlubrauðið (upphaflega úr bókinni Af bestu lyst en aðlöguð að kenjum mínum)

20131226-185832.jpg

Döðlubrauð

5 dl döðlur og 5 dl vatn látið í pott og suðan látin koma upp og látið krauma þar til döðlurnar er orðnar lausar í sér. Kælt niður að stofuhita.

10 dl mjöl. Því getur verið skipt á ýmsa vegu eftir smekk og því sem til er í skápunum. 5+5 dl gróft/fínt speltmjöl eða 7+3, 8+2 heilhveiti/rúgmjöl og allt þar á milli.

4 dl gróft saxaðar valhnetur (má sleppa)

4 tsk vínsteinslyftiduft

1 tsk salt frá Saltverki

2 tsk vanilludropar

2-3 egg og safi úr hálfri sítrónu

1 1/2 dl matarolía

léttmjólk þar til deigið er eins og það á að vera. Það á að vera þykkt og þungt.

Öllu blandað saman í skál og hrært saman. Deigið er sett í 2 stór eða 3 lítil smurð brauð/jólakökuform.

Bakað við 180°C í 45-55 mínútur. Borið fram með osti og smjöri og má frysta.

Epla og kanilbrauð (úr uppskriftabæklingi frá Bjargi, líkamsrækt á Akureyri)

3 dl volgt vatn

1 tsk gott salt (frá Saltverki auðvitað)

1/2 tsk vanilludropar

1/2 tsk kanill

1 rifið epli

2 msk góð olía

2 msk hunang eða 1 msk agave sýróp

5 dl heilhveiti og 5 dl spelt

4 msk þurrger (1 1/2 bréf)

Epla og kanilbrauð

Epla og kanilbrauð

Setjið vatnið og sætuefnið í skál. Leysið því næst gerið upp í blöndunni. Rífið eplið yfir og setjið annað efni í skálina og hnoðið þar til sleppir borði. Látið hefast í 20-30 mín, hnoðið aftur og skiptið í tvo hluta. Hægt er að gera fléttubrauð úr hvorum hluta. Setjið svo í tvö form og látið hefast aftur í um það bil 20 mín. Penslið með eggi og stráið kanil og hrásykri yfir. Bakað við 180°C í 30-35 mín. Gott með osti, smjöri og jólasultu eða marmelaði. Má frysta.

Ég hef líka látið deigið hefast í ísskáp á jólanóttina og bakað það svo á jóladagsmorgunn. Það er fátt notalegra en nýbakað brauð í morgunmat eða þá kanelilmurinn sem berst um húsið á meðan lagst er aftur uppí rúmið og haldið áfram að lesa jólabókina.